<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">3. Tikanipāto</p>

<p rend="subhead">1. Aṅgaṇikabhāradvājattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="219"><hi rend="paranum">219</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ayoni <pb ed="T" n="0.0304" /><pb ed="M" n="0.0263" /><pb ed="V" n="0.0203" /><pb ed="P" n="0.0029" /> suddhimanvesaṃ, aggiṃ paricariṃ vane;</p>

<p rend="gathalast">Suddhimaggaṃ ajānanto, akāsiṃ amaraṃ tapaṃ <note>akāsiṃ aparaṃ tapaṃ (syā.), akāsiṃ amataṃ tapaṃ (ka.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="220"><hi rend="paranum">220</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Taṃ sukhena sukhaṃ laddhaṃ, passa dhammasudhammataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="221"><hi rend="paranum">221</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Brahmabandhu pure āsiṃ, idāni khomhi brāhmaṇo;</p>

<p rend="gathalast">Tevijjo nhātako <note>nahātako (sī. aṭṭha.)</note> camhi, sottiyo camhi vedagū’’ti.</p>

<p rend="centre">… Aṅgaṇikabhāradvājo thero….</p>

<p rend="subhead">2. Paccayattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="222"><hi rend="paranum">222</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pañcāhāhaṃ pabbajito, sekho appattamānaso,</p>

<p rend="gathalast">Vihāraṃ me paviṭṭhassa, cetaso paṇidhī ahu.</p>

<p rend="hangnum" n="223"><hi rend="paranum">223</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārato na nikkhame;</p>

<p rend="gathalast">Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.</p>

<p rend="hangnum" n="224"><hi rend="paranum">224</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>

<p rend="centre">… Paccayo thero….</p>

<p rend="subhead">3. Bākulattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="225"><hi rend="paranum">225</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati;</p>

<p rend="gathalast">Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati.</p>

<p rend="hangnum" n="226"><hi rend="paranum">226</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;</p>

<p rend="gathalast">Akarontaṃ <pb ed="T" n="0.0305" /> bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.</p>

<p rend="hangnum" n="227"><hi rend="paranum">227</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Susukhaṃ <pb ed="M" n="0.0264" /><pb ed="V" n="0.0204" /> vata nibbānaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Bākulo <note>bākkulo (sī.)</note> thero….</p>

<p rend="subhead">4. Dhaniyattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="228"><hi rend="paranum">228</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;</p>

<p rend="gathalast">Saṅghikaṃ nātimaññeyya, cīvaraṃ pānabhojanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="229"><hi rend="paranum">229</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;</p>

<p rend="gathalast">Ahi mūsikasobbhaṃva, sevetha sayanāsanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="230"><hi rend="paranum">230</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ ce <pb ed="P" n="0.0030" /> jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;</p>

<p rend="gathalast">Itarītarena tusseyya, ekadhammañca bhāvaye’’ti.</p>

<p rend="centre">… Dhaniyo thero….</p>

<p rend="subhead">5. Mātaṅgaputtattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="231"><hi rend="paranum">231</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Atisītaṃ atiuṇhaṃ, atisāyamidaṃ ahu;</p>

<p rend="gathalast">Iti vissaṭṭhakammante, khaṇā accenti māṇave.</p>

<p rend="hangnum" n="232"><hi rend="paranum">232</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo ca sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati;</p>

<p rend="gathalast">Karaṃ purisakiccāni, so sukhā na vihāyati.</p>

<p rend="hangnum" n="233"><hi rend="paranum">233</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dabbaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.</p>

<p rend="centre">… Mātaṅgaputto thero….</p>

<p rend="subhead">6. Khujjasobhitattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="234"><hi rend="paranum">234</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino;</p>

<p rend="gathalast">Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati khujjasobhito.</p>

<p rend="hangnum" n="235"><hi rend="paranum">235</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye <pb ed="T" n="0.0306" /><pb ed="M" n="0.0265" /> cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino;</p>

<p rend="gathalast">Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati māluterito.</p>

<p rend="hangnum" n="236"><hi rend="paranum">236</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Suyuddhena suyiṭṭhena, saṅgāmavijayena ca;</p>

<p rend="gathalast">Brahmacariyānuciṇṇena, evāyaṃ sukhamedhatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Khujjasobhito thero….</p>

<p rend="subhead">7. Vāraṇattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="237"><hi rend="paranum">237</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yodha <pb ed="V" n="0.0205" /> koci manussesu, parapāṇāni hiṃsati;</p>

<p rend="gathalast">Asmā lokā paramhā ca, ubhayā dhaṃsate naro.</p>

<p rend="hangnum" n="238"><hi rend="paranum">238</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo ca mettena cittena, sabbapāṇānukampati;</p>

<p rend="gathalast">Bahuñhi so pasavati, puññaṃ tādisako naro.</p>

<p rend="hangnum" n="239"><hi rend="paranum">239</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;</p>

<p rend="gathalast">Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Vāraṇo thero….</p>

<p rend="subhead">8. Vassikattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="240"><hi rend="paranum">240</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ekopi saddho medhāvī, assaddhānīdha ñātinaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṭṭho sīlasampanno, hoti atthāya bandhunaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="241"><hi rend="paranum">241</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Niggayha anukampāya, coditā ñātayo mayā;</p>

<p rend="gathalast">Ñātibandhavapemena, kāraṃ katvāna bhikkhusu.</p>

<p rend="hangnum" n="242"><hi rend="paranum">242</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Te abbhatītā kālaṅkatā, pattā te tidivaṃ sukhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Bhātaro mayhaṃ mātā ca, modanti kāmakāmino’’ti.</p>

<p rend="centre">… Vassiko <note>passiko (sī. syā. pī.)</note> thero….</p>

<p rend="subhead">9. Yasojattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="243"><hi rend="paranum">243</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kālapabbaṅgasaṅkāso, kiso dhamanisanthato;</p>

<p rend="gathalast">Mattaññū <pb ed="T" n="0.0307" /> annapānamhi, adīnamanaso naro’’.</p>

<p rend="hangnum" n="244"><hi rend="paranum">244</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Phuṭṭho <pb ed="M" n="0.0266" /><pb ed="P" n="0.0031" /> ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;</p>

<p rend="gathalast">Nāgo saṅgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye.</p>

<p rend="hangnum" n="245"><hi rend="paranum">245</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yathā brahmā tathā eko, yathā devo tathā duve;</p>

<p rend="gathalast">Yathā gāmo tathā tayo, kolāhalaṃ tatuttari’’nti.</p>

<p rend="centre">… Yasojo thero….</p>

<p rend="subhead">10. Sāṭimattiyattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="246"><hi rend="paranum">246</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ahu <pb ed="V" n="0.0206" /> tuyhaṃ pure saddhā, sā te ajja na vijjati;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetaṃ, natthi duccaritaṃ mama.</p>

<p rend="hangnum" n="247"><hi rend="paranum">247</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Aniccā hi calā saddā, evaṃ diṭṭhā hi sā mayā;</p>

<p rend="gathalast">Rajjantipi virajjanti, tattha kiṃ jiyyate muni.</p>

<p rend="hangnum" n="248"><hi rend="paranum">248</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Paccati munino bhattaṃ, thokaṃ thokaṃ kule kule;</p>

<p rend="gathalast">Piṇḍikāya carissāmi, atthi jaṅghabalaṃ <note>jaṅghābalaṃ (sī.)</note> mamā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Sāṭimattiyo thero….</p>

<p rend="subhead">11. Upālittheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="249"><hi rend="paranum">249</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;</p>

<p rend="gathalast">Mitte bhajeyya kalyāṇe, suddhājīve atandite.</p>

<p rend="hangnum" n="250"><hi rend="paranum">250</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;</p>

<p rend="gathalast">Saṅghasmiṃ viharaṃ bhikkhu, sikkhetha vinayaṃ budho.</p>

<p rend="hangnum" n="251"><hi rend="paranum">251</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;</p>

<p rend="gathalast">Kappākappesu kusalo, careyya apurakkhato’’ti.</p>

<p rend="centre">… Upālitthero….</p>

<p rend="subhead">12. Uttarapālattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="252"><hi rend="paranum">252</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Paṇḍitaṃ <pb ed="T" n="0.0308" /> vata maṃ santaṃ, alamatthavicintakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pañca kāmaguṇā loke, sammohā pātayiṃsu maṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="253"><hi rend="paranum">253</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pakkhando māravisaye, daḷhasallasamappito;</p>

<p rend="gathalast">Asakkhiṃ maccurājassa, ahaṃ pāsā pamuccituṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="254"><hi rend="paranum">254</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sabbe <pb ed="M" n="0.0267" /> kāmā pahīnā me, bhavā sabbe padālitā <note>vidālitā (sī. pī. aṭṭha.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>

<p rend="centre">… Uttarapālo thero….</p>

<p rend="subhead">13. Abhibhūtattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="255"><hi rend="paranum">255</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Suṇātha ñātayo sabbe, yāvantettha samāgatā;</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ vo desayissāmi, dukkhā jāti punappunaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="256"><hi rend="paranum">256</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><note>saṃ. ni. 1.185</note> ‘‘Ārambhatha <note>ārabhatha (sī. syā.), ārabbhatha (ka.)</note> nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;</p>

<p rend="gathalast">Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.</p>

<p rend="hangnum" n="257"><hi rend="paranum">257</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo <pb ed="V" n="0.0207" /> imasmiṃ dhammavinaye, <hi rend="bold">appamatto</hi> vihassati <note>vihessati (syā. pī.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Abhibhūto thero….</p>

<p rend="subhead">14. Gotamattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="258"><hi rend="paranum">258</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saṃsaraṃ <pb ed="P" n="0.0032" /> hi nirayaṃ agacchissaṃ, petalokamagamaṃ punappunaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dukkhamamhipi tiracchānayoniyaṃ, nekadhā hi vusitaṃ ciraṃ mayā.</p>

<p rend="hangnum" n="259"><hi rend="paranum">259</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mānusopi ca bhavobhirādhito, saggakāyamagamaṃ sakiṃ sakiṃ;</p>

<p rend="gathalast">Rūpadhātusu <pb ed="T" n="0.0309" /> arūpadhātusu, nevasaññisu asaññisuṭṭhitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="260"><hi rend="paranum">260</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sambhavā suviditā asārakā, saṅkhatā pacalitā saderitā;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ viditvā mahamattasambhavaṃ, santimeva satimā samajjhaga’’nti.</p>

<p rend="centre">… Gotamo thero….</p>

<p rend="subhead">15. Hāritattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="261"><hi rend="paranum">261</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati;</p>

<p rend="gathalast">Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati.</p>

<p rend="hangnum" n="262"><hi rend="paranum">262</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yañhi <pb ed="M" n="0.0268" /> kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;</p>

<p rend="gathalast">Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.</p>

<p rend="hangnum" n="263"><hi rend="paranum">263</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Susukhaṃ vata nibbānaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Hārito thero….</p>

<p rend="subhead">16. Vimalattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="264"><hi rend="paranum">264</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pāpamitte vivajjetvā, bhajeyyuttamapuggalaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ovāde cassa tiṭṭheyya, patthento acalaṃ sukhaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="265"><hi rend="paranum">265</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave;</p>

<p rend="gatha2">Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="266"><hi rend="paranum">266</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pavivittehi <pb ed="V" n="0.0208" /> ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;</p>

<p rend="gathalast">Niccaṃ <pb ed="T" n="0.0310" /> āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.</p>

<p rend="centre">… Vimalo thero….</p>

<p rend="centre">Tikanipāto niṭṭhito.</p>

<p rend="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>

<p rend="gatha1">Aṅgaṇiko bhāradvājo, paccayo bākulo isi;</p>

<p rend="gathalast">Dhaniyo mātaṅgaputto, sobhito vāraṇo isi.</p>

<p rend="gatha1">Vassiko ca yasojo ca, sāṭimattiyupāli ca;</p>

<p rend="gathalast">Uttarapālo abhibhūto, gotamo hāritopi ca.</p>

<p rend="gatha1">Thero tikanipātamhi, nibbāne vimalo kato;</p>

<p rend="gathalast">Aṭṭhatālīsa gāthāyo, therā soḷasa kittitāti.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
